System motywacji w Gimnazjum nr 1

Załącznik do Zarządzenia nr 49/2014 z dnia 4 listopada 2014 r.
Dyrektora Gimnazjum Nr 1 w Boguszowie – Gorcach

„Mów dziecku, że jest dobre,
że może, że potrafi.”
Janusz Korczak

SYSTEM MOTYWACJI UCZNIÓW
GIMNAZJUM NR 1
W BOGUSZOWIE – GORCACH

1. CEL
Celem systemu jest motywowanie wszystkich uczniów Gimnazjum nr 1
im. w Boguszowie – Gorcach do osiągania coraz lepszych wyników nauczania i zachowania, rozwijanie pasji oraz promowanie postaw prospołecznych.
2. POJĘCIE MOTYWACJI
Fundamentalnym czynnikiem efektywnego i skutecznego nauczania jest bez wątpienia
motywacja uczniów odgrywająca niezwykle ważną rolę w zdobywaniu wiedzy i w karierze
szkolnej uczniów.
Motywacja – pochodzi od łacińskiego słowa movere – poruszać się. To proces wewnętrzny warunkujący dążenie ku określonym celom, to także system podstawowych potrzeb
i wartości, które determinują kierunek dążeń człowieka.

Wyróżniamy dwa rodzaje motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną.

Motywacja wewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na jego treść, czyli osobistą satysfakcję lub przyjemność. Cechą tej motywacji jest ciekawość, związana z potrzebą samodeterminacji i skuteczności działania. Motywacja ta pobudza do działania, które ma wartości samo w sobie.
Motywacja zewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na pewne konsekwencje, do których one prowadzą, związane z poczuciem, że przyczyna i kontrola działania ma charakter zewnętrzny i nie zależy od nas. Stwarza zachętę do działania, które jest w jakiś sposób nagradzane lub pozwala uniknąć kary.
Motywacja szkolna – to ogół bodźców zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych, powodujących gotowość do uczenia się . Bodźce te mogą wywołać u ucznia 2 typy zachowań:
1. dążenie
2. unikanie.
Motywacja to proces wewnętrzny, regulujący czynności człowieka, określający świadomie lub nieświadomie dążenie do określonego celu. Ten proces składa się z zespołu pojedynczych motywów (motyw – bodziec pobudzająca człowieka do działania) nadających działaniu określony kierunek.

Motywy szkolnego uczenia się można podzielić na:
 Motywy poznawcze to chęć posiadania określonych wiadomości
i umiejętności wynikających z zainteresowań, upodobań, zdolności, doceniania wiedzy, dążenia do własnego rozwoju, chęci rozumienia świata, chęci bycia dobrym fachowcem czy erudytą. Uczeń chce siebie postrzegać jako wykształconego człowieka, chce być samodzielny w poruszaniu się po różnych dziedzinach wiedzy, rozumie jej wartość. Potrafi cieszyć się nauką.
 Motywy osobowo-ambicjonalne sprzyjają uczeniu się dla bycia najlepszym, wykształconym, dla posiadania określonego świadectwa czy dyplomu, dla wyprzedzenia innych. Czasami uczeń chce być lepszy od rodziców lub pragnie im udowodnić, że coś potrafi.
 Motywy praktyczno-szkolne powodują uczenie się dla stopni lub ze względu na znaczenie świadectwa dla dalszego kształcenia się lub dla rodziców czy nauczycieli, chęci bycia dobrym uczniem lub dla nagrody.
 Motywy lękowe są związane z obawą przed konsekwencjami ocen niedostatecznych: karą w domu, szkole, niespełnieniem oczekiwań własnych i innych, przerwaniem nauki, negatywnymi reakcjami otoczenia. Pozytywną rolę odegra tylko niepokój umiarkowany, silny działa dezorganizująco na poczynania człowieka.
O podjęciu wysiłków przez ucznia rzadko decyduje jeden motyw, częściej jest to grupa motywów. Ponadto pewne motywy dominują nad innymi. Innymi motywami kierują się uczniowie dobrzy, a innymi słabi. U tych pierwszych przeważają motywy z grupy poznawczych, a u drugich – praktyczno-szkolnych i lękowych.

Procesy motywacyjne mają trzy cechy:
• kierunek – dążenie do osiągnięcia przedmiotu pragnień lub unikanie źródła obaw;
• natężenie – przyrost lub spadek sił;
• dodatnie i ujemne stany emocjonalne.

3. ROLA NAUCZYCIELA
Rola nauczyciela w kształtowaniu motywacji szkolnej polega na tym, aby uzyskać poprzez swe działania jak najwyższy stopień motywacji uczniów.
• nauczyciel powinien poznać każdego ucznia, jego indywidualne potrzeby, zainteresowania oraz możliwości
• skoncentrować uwagę na sposobach skłaniania uczniów do tego, by przejmowali osobistą
• odpowiedzialność za własną naukę i aktywną naukę i aktywnie angażowali się w jej proces.
• rola i zadanie nauczyciela polega w znacznym stopniu na tworzeniu wspierającego klimatu poprzez okazywanie każdemu uczniowi szczerego okazywania i troski.
• nagradzanie osiągnięć uczniowskich oraz zachęcanie ich, by sami siebie nagradzali i byli
• dumni z tego, czego dokonali, także przyczynia się do zaistnienia klimatu, których uczniowie
• czują, że się o nich dba.

Metody motywowania za pomocą zachęt zewnętrznych
• chwalenie i nagradzanie uczniów za sprostanie kryteriom wykonania lub miarom postępu,
• chwalenie i nagradzanie tak, by uczniowie docenili wyniki uczenia się,
• kierowanie uwagi uczniów na praktyczną wartość nauczonych wiadomości
i umiejętności,
• wprowadzanie elementów zdrowej rywalizacji.

Metody służące wspieraniu i zachęcaniu uczniów do pracy
• komunikat ,,doceniam to” – stwierdzenie, co rzeczywiście w uczniu doceniamy
• komunikat ,,jestem z tobą” – wyrażenie empatii lub zrozumienia
• uwaga bez pochwały – poświęcenie uczniowi uwagi, bez oferowania nagrody
• zwykle potwierdzenie – poinformowanie ucznia, że jego odpowiedź jest prawidłowa
• zwykłe zaprzeczenie – poinformowanie ucznia, że jego odpowiedź nie jest prawidłowa i przejście do dalszej części lekcji
• milcząca odpowiedź – nauczyciel notuje w pamięci błędy uczniów, by zastanowić się, jak im zaradzić
• pochwały i nagrody dla wszystkich – chwalenie i nagradzanie grupy jako całości
• prawdziwy zachwyt – spontaniczne wyrażanie zachwytu uczniem
• budowanie ducha klasy – nauczyciel wygłasza komentarze, które mają na celu wzbudzenie we wszystkich uczniach poczucia własnej wartości, aktywności, samodzielności, chęci do współdziałania w grupie, świadomej, poszukującej postawy.

Metody nauczania szczególnie przydatne w prowadzeniu lekcji
• runda bez przymusu – zwrócenie się do każdego ucznia po kolei z prośbą o zabranie głosu lub powiedzenie: ,,pasuję”
• pytanie – wszyscy piszą – wszyscy uczniowie odpowiadają pisemnie na pytanie, następnie nauczyciel prosi jednego o przeczytanie odpowiedzi, jeżeli jest błędna, podaje prawidłową
• zdania podsumowujące – użycie zdań zaczynających się od zwrotów: dowiedziałem się, że ……, Zaskoczyło mnie, że……, które pomagają uczniom wyciągnąć najważniejsze wnioski z lekcji
• niedopowiedzenia i praca w parach – wyjaśnienie materiału pobieżnie, a następnie uczniowie dobierają się w pary i pomagają sobie nawzajem w uczeniu się
• głosowanie – zadawanie pytań, na które uczniowie mogą odpowiadać niewerbalnie
• zapytaj kolegę – uczniowie, którzy potrzebują pomocy, najpierw proszą kolegę
• wymiana w parach – uczniowie dobierają się w pary i wymieniają się poglądami
• powtarzanie chórem – uczniowie powtarzają chórem informacje
• uważne słuchanie wykładu – nauczyciel kończy wykład, zanim uwaga uczniów zacznie się rozpraszać
• wysłuchaj i zapisz – nauczyciel co jakiś czas przerywa wykład, dając uczniom możliwość zapisania przemyśleń
• ożywić dyskusję – nauczyciel kończy dyskusję, zanim uwaga uczniów zacznie się rozpraszać, zaangażowanie w dyskusję całej klasy
• głośne myślenie – nauczyciel głośno myśli, rozwiązując jakiś problem
• krok po kroku – ćwiczenia pod kierunkiem nauczyciela – uczniowie, ćwicząc pod kierunkiem nauczyciela, stopniowo nabierają coraz większej wprawy
• test – powtórka – nauczyciel zadaje wiele pytań, odnoszących się do omawianego wcześniej materiału, a uczniowie udzielają na nie pisemnych odpowiedzi, po każdym pytaniu nauczyciel podaje prawidłową odpowiedź.

Metody nawiązywania do wewnętrznej motywacji uczniów:
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie autonomii; zachęcanie uczniów do samodzielności w roli ucznia i do dokonywania wyborów,
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie kompetencji: wybieranie czynności, które wymagają od uczniów aktywnego zachowania i natychmiastowe dostarczanie informacji zwrotnej; wzbogacanie nauczania elementami gier; stawianie zadań wymagających zróżnicowanych umiejętności, zadań integralnych i istotnych,
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie włączenia; niech często mają okazję współpracować z kolegami, najlepiej w ramach czystych form uczenia się we współpracy,
• Dostosowanie czynności dydaktycznych do zainteresowań uczniów,
• Wzbogacanie tradycyjnych czynności dydaktycznych elementami symulacji
i fantastyki, stosowanie różnorodnych metod i form nauczania z wykorzystaniem zróżnicowanych środków dydaktycznych
• Łączenie w czynnościach dydaktycznych elementów praktycznych z inspirującymi poznawczo.
W motywowaniu uczniów do nauki ważne jest również uwzględnianie ich potrzeb
indywidualnych. Należy starać się dostosować do uczniowskich upodobań wynikających ze
zróżnicowania stylów poznawczych, cech rozwojowych, zainteresowań właściwych danemu
wiekowi i płci. Nauczyciel winien również pracować nad własnym poczuciem skuteczności
i poszerzać swoją wiedzę o motywowaniu uczniów oraz związane z tym umiejętności.

Metody mobilizujące uczniów do nauki
• nauka jako wyzwanie – przedstawienie zadania szkolnego jako wyzwania, a nie jako obowiązku czy ciężaru
• inspirujące stwierdzenia – stwierdzenia mobilizujące uczniów do intensywniejszej pracy
• wysokie oczekiwania – wytrwale oczekiwania, ze uczniowie będą sobie radzić, nawet jeśli jeszcze nic na to nie wskazuje
• mobilizowanie ducha klasy – wezwania, które wyzwalają w uczniach poczucie własnej wartości, pobudzają zainteresowanie, samodzielność, świadomość i angażują do współpracy.
4. SYSTEM MOTYWACYJNY UCZNIÓW
KATEGORIE

Lp. Nazwa kategorii
1. Najwyższa średnia ocen za I i II semestr
2. Najwyższy przyrost średniej ocen w stosunku do wyniku z ubiegłej klasy ( II i III ) oraz I semestru ( klasy I )
3. Konkursy szkolne i pozaszkolne
4. Aktywność w pracach na rzecz szkoły i klasy
5. Działalność charytatywna, wolontariat
6. Działalność w samorządzie uczniowskim
7. Wyjątkowy wzór lub talent
8. Osiągnięcia sportowe
9. Najwyższa łączna punktacja na egzaminie gimnazjalnym.
10. 100% frekwencji
11. Akcje pomocowe
12. Relacje z rówieśnikami: współpraca i pomoc koleżeńska
13. Innowacyjność i pomysłowość dot. funkcjonowania szkoły, klasy
14. Promowanie szkoły na zewnątrz, w środowisku lokalnym
5. FORMY I SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW:
I. Na poziomie szkoły
• typowanie uczniów do nagród i wyróżnień
• delegowanie uczniów do udziału w konkursach i zawodach sportowych
• stypendia
• pochwała wychowawcy na forum klasy, szkoły, zebraniach z rodzicami
• pochwała dyrektora na forum klasy, szkoły, zebraniach z rodzicami
• dyplomy uznania dla uczniów szczególne zaangażowanie w pracę na rzecz szkoły
i środowiska oraz wybitne osiągnięcia w nauce
• dyplomy gratulacyjne i listy pochwalne dla rodziców szczególne zaangażowanie
w pracę na rzecz szkoły i środowiska, oraz rodzicom uczniów osiągających najwyższe wyniki w nauce
• nagrody rzeczowe za osiągnięcia w konkursach różnego szczebla oraz za wyniki
w nauce
• puchar przechodni dyrektora szkoły i dyplom dla klasy, która uzyskała najwyższą średnią ocen w szkole, lub/i wykazała się największą aktywnością w różnorodnych działaniach (społecznych, konkursach, działalności charytatywnej, etc.)
• prezentacja osiągnięć uczniów w klasowych kącikach sukcesów, podczas Targów edukacyjnych, imprez i uroczystości środowiskowych
• zamieszczanie informacji o sukcesach uczniów na stronie internetowej i gablotach na terenie szkoły oraz na „Tablicy chwalipięty”
• „Tablica Chwalipięty” – specjalnie przygotowana tablica znajdująca się na szkolnym korytarzu, na której umieszczane są informacje związane z osiągnięciami uczniów, szkoły, przyznanych wyróżnień i nagród. Prezentowana na niej mogą być również prace uczniów w formie wystawy.
• wpis do „Złotej Księgi” na koniec roku szkolnego, uczniowie kończący szkołę gimnazjalną z wyróżnieniem
• tytuł „Primus Inter Pares” Pierwszy wśród równych sobie przyznawany jest na koniec roku szkolnego uczniowi po spełnieniu warunków regulaminu.
II. Wewnątrzszkolny System Oceniania
• ocena celująca z zajęć edukacyjnych
• ocena wzorowa z zachowania
• Mała i Duża Sowa
Uczniowie, którzy w wyniku klasyfikacji śródrocznej otrzymali co najmniej dobrą ocenę
z zachowania oraz uzyskali z obowiązujących zajęć edukacyjnych średnią ocen:
 4,5 – 4,9 otrzymują świadectwo „Mała Sowa”
 Od 5,0 otrzymują świadectwo z wyróżnieniem „Duża Sowa”

III. Indywidualne działania nauczycieli
• pochwała na forum klasy, zebraniach z rodzicami
• akcentowanie (ustne) postępów i mocnych stron uczniów, zwłaszcza słabych za najmniejsze nawet osiągnięcia,
• prezentacja najlepszych prac na lekcjach (z danego przedmiotu), np. głośne odczytanie najlepszych prac, eksponowanie prac (np. plakaty, diagramy, bryły) w salach lekcyjnych,
• informacja zwrotna dla ucznia podkreślającą walory jego pracy, ale także wskazującą na potrzebę uzupełnienia braków,
• zamieszczanie informacji o sukcesach na stronie internetowej i tablicach na terenie szkoły,
• umożliwianie uczniom prezentowania swoich osiągnięć szkolnych i pozaszkolnych na forum klasy i szkoły np. wystawy, ekspozycje podczas Festynu „Zdrowa Rodzina”, Dnia Otwartego Szkoły, występy uczniów podczas apeli i uroczystości szkolnych, tablice sukcesów,
• zachęcanie uczniów do udziału w konkursach różnego szczebla, w tym organizowanie konkursów lub zachęcanie go do aktywności z danego przedmiotu pod kątem możliwości uczniów mających trudności w nauce (np. konkurs „I Ty możesz osiągnąć sukces”, przygotowanie albumu lub innej dowolnej formy, która uczniowi będzie szczególnie bliska)
• uwzględnianie oczekiwań i propozycji uczniów podczas realizacji zajęć (w tym pozalekcyjnych) np. konkurs ze znajomości lektury zamiast sprawdzianu; prowadzenie fragmentu lekcji przez ucznia.
• dyplomy przyznawane uczniom przez wychowawców i innych nauczycieli
• samoocenianie uczniowskie – zachęcania przez nauczycieli do wystawienia oceny przez samego ucznia podczas np. odpowiedzi ustnej, pracy w grupach, oceny
z zachowania itp.
• „Pokonaj stres w 3 minuty” – przed przystąpieniem do pisania sprawdzianu, kartkówki każdy nauczyciel ma prawo przeznaczyć 3 minuty na tzw. „odstresowanie” ucznia. Ten czas uczniowie mogą dowolnie wykorzystać zachowując zasady kultury, współżycia społecznego i wzajemnego szacunku (zaglądanie do zeszytów, podręczników w celu przypomnienia sobie wiadomości, słuchanie muzyki, chodzenie po klasie z tym, że w tym czasie uczniowie nie mogą opuszczać sali lekcyjnej.
• wprowadzanie przez nauczycieli niekonwencjonalnych metod, środków i form nauczania stosowanych na lekcjach np. muzyka relaksacyjna w trakcie pisanie sprawdzianu

IV. Wspólne działania nauczycieli – formy współzawodnictwa dla uczniów
• TABLICA WYZWAŃ – tygodniowe współzawodnictwo w rozwiązywaniu zadań z różnych przedmiotów.
1. Każdy z nauczycieli ma prawo wywiesić na wyznaczonej tablicy na szkolnym korytarzu kartkę z dodatkowym zadaniami z danego przedmiotu.
2. Częstotliwość ustala nauczyciel indywidualnie.
3. Termin wykonania zadania – nie dłużej niż tydzień.
4. Wykonane zadania uczniowie oddają do nauczyciela przedmiotu lub pedagoga szkolnego, który odnotowuje datę i godzinę oddania.
5. Nauczyciele przedmiotu sprawdzają poprawność wykonania zadania i 3 uczniom, którzy najszybciej przynieśli poprawne rozwiązania zadania przyznają nagrodę.
6. Nagrodą jest ocena bardzo dobra lub celująca jako ocena cząstkowa z danego przedmiotu .

• UCZEŃ MIESIĄCA – nadanie tytułu uczniowi (jednemu z całej szkoły) szczególnie wyróżniającego się w danym miesiącu.
1. Zdaniem każdego wychowawcy jest wytypowanie do dnia 5 każdego miesiąca jednego ucznia z danej klasy szczególnie wyróżniającego się z podanych niżej kategoriach.

Lp. Nazwa kategorii
1. Najwyższa średnia ocen
2. Postępy w nauce, pozytywna zmiana
3. Konkursy szkolne i pozaszkolne
4. Aktywność w pracach na rzecz szkoły i klasy
5. Działalność charytatywna, wolontariat
6. Działalność w samorządzie uczniowskim
7. Wyjątkowy wzór lub talent
8. Osiągnięcia sportowe
10. 100% frekwencji
11. Akcje pomocowe
12. Relacje z rówieśnikami: współpraca i pomoc koleżeńska
13. Innowacyjność i pomysłowość dot. funkcjonowania szkoły, klasy
14. Promowanie szkoły na zewnątrz, w środowisku lokalnym

2. Osiągnięcia wytypowanych uczniów przedstawiane są przez wychowawców na zebraniach liderów wychowawców. Zadaniem liderów wychowawców jest wybór jednego ucznia, któremu w danym miesiącu zostanie przydzielony tytuł „Uczeń miesiąca”.
3. „Uczeń miesiąca” otrzymuje dyplom przygotowany przez pedagoga szkolnego.
4. Dyplom wręczany jest uczniowi na godzinie wychowawczej przez wychowawcę
i Dyrektora szkoły. Dyplom „Ucznia miesiąca” przez miesiąc znajduje się na „Tablicy Chwalipięty” do wglądu całej społeczności szkolnej.
Dokumentacja (zestawienie uczniów) dotycząca systemu motywacyjnego w zależności od formy będzie sporządzana na bieżąco, tygodniowo, miesięcznie, semestralnie i rocznie.
Nauczyciele, wychowawcy, pedagog szkolny (w zależności od kategorii) są odpowiedzialni za zakwalifikowanie uczniów do poszczególnych form motywacyjnych.
Wychowawcy klas są zobowiązani do współpracy z zespołem ds. monitorowania efektywności wdrażania „szkolnego systemu motywacji uczniów” oraz przygotowania zestawień zgodnych z potrzebami tego zespołu.