Program profilaktyczny

PROGRAM PROFILAKTYKI
GIMNAZJUM NR 1
W BOGUSZOWIE – GORCACH
„Przedmiotem profilaktyki może być każdy problem,
w odniesieniu do którego odczuwamy potrzebę uprzedzającej interwencji
oraz wobec którego można zastosować środki zaradcze”
Krzysztof Wojcieszek

WYCHOWANIE I PROFILAKTYKA W SZKOLE – WPROWADZENIE
PROFILAKTYKA jest chronieniem człowieka w rozwoju przed zagrożeniami i reagowaniem na nie. Jej celem jest ochrona człowieka, dziecka, ucznia, wychowanka przed wszelkimi zakłóceniami rozwoju. Na pozór może się wydawać, że wszelkie zagrożenia czyhają na człowieka w świecie zewnętrznym, gdy w istocie to sam człowiek dokonuje takich wyborów, które zakłócają jego rozwój. Człowiek niedojrzały sam dla siebie może być zagrożeniem. Dlatego prowadzenie dziecka ku dojrzałości jest zarówno wychowaniem, jak i profilaktyką.
Takie widzenie wychowania i profilaktyki stawia szczególne wymagania wychowawcom. Do dobrego wypełnienia własnych zadań niezbędna jest wiedza nie tylko o współczesnych, cywilizacyjnych zagrożeniach, ale przede wszystkim o naturze człowieka, celu życia ludzkiego, jak również o mechanizmach psychologicznych prowadzących do destrukcji.
Program opiera się na założeniu, że efektywną formą jest praktyczne działanie, promowanie zdrowego stylu życia, dobrego funkcjonowania w sferze fizycznej, psychicznej, oraz rozwoju osobowości. Realizacji programu mają służyć działania szkoły, oddziaływania nauczycieli skierowane na osobowość wychowanka. Dostarczanie uczniom specyficznych informacji dotyczących mechanizmów przeciwdziałania uzależnieniom i wyposażenie w umiejętności służące lepszemu radzeniu sobie z problemami życiowymi.
Stosowane strategie profilaktyczne:
1. Informacyjna – ma na celu dostarczać adekwatne informacje na temat skutków zachowań ryzykownych i tym samym umożliwić dokonanie racjonalnego wyboru
2. Edukacyjna – ma na celu pomoc w rozwijaniu ważnych umiejętności psychologicznych i społecznych, takich jak: umiejętność nawiązywania kontaktu z ludźmi, radzenia sobie ze stresem, rozwiązywanie konfliktów, opieranie się naciskom otoczenia, radzenia sobie w sytuacji przemocy i zagrożenia itp.
3. Alternatywna – ma na celu stworzenie możliwości realizowania ważnych potrzeb społecznych poprzez pozytywną działalność, np. sport, działalność artystyczną czy społeczną – umożliwia uczniom zaspokojenie potrzeb aktywności, osiągania sukcesu, uznania, przynależności
4. Interwencyjna – ma na celu pomoc uczniom mającym trudności w identyfikowaniu i rozwiązywaniu swoich problemów oraz wspieranie ich w sytuacjach kryzysowych

Działania profilaktyczno-wychowawcze skierowane do uczniów:
Informacyjne
– dostarczenie uczniom wiedzy na temat zagrożeń okresu adolescencji
– dostarczanie informacji na temat prawnych i moralnych skutków agresji, łamania prawa, nie przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa
– zapoznanie uczniów z systemem pomocy oferowanej przez szkołę
– zapoznanie uczniów z procedurą załatwiania spraw i problemów
– zapoznanie uczniów ze statutem szkoły, regulaminem szkoły, programem wychowawczym
Edukacyjne
– zajęcia integracyjne w klasach pierwszych- adaptacja uczniów w szkole
– zajęcia prowadzone w ramach godzin wychowawczych – trening umiejętności społecznych /empatia, umiejętność rozwiązywania konfliktów, asertywność, autoprezentacja /
– zajęcia z zakresu profilaktyki uzależnień
– zajęcia promujące zdrowy styl życia
– zajęcia na temat rozpoznawania zachowań agresywnych, radzenia sobie z negatywnymi emocjami, konstruktywnego reagowania w sytuacjach napięcia, radzenia sobie ze stresem i frustracją
– zajęcia z zakresu technik efektywnej nauki
– realizacja innych programów profilaktycznych
Interwencyjne
– rozpoznanie sytuacji opiekuńczo-wychowawczej
– wyodrębnienie grup podwyższonego ryzyka / uczniów mających wysoką absencję na zajęciach szkolnych, uczniów drugorocznych, mających niepowodzenia szkolne, uczniów mających trudności w nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych, wyalienowanych
– pomoc uczniom w planowaniu i organizowaniu nauki własnej
– pedagogizacja rodziców
– indywidualna opieka psychologiczno-pedagogiczna nad uczniem z grupy ryzyka
– konsekwentne i natychmiastowe reagowanie na wszelkiego rodzaju akty przemocy oraz nieprawidłowości w zachowaniu uczniów

Działania profilaktyczno-wychowawcze skierowane do rodziców uczniów

Informacyjne
– organizacja systematycznych zebrań i konsultacji dla rodziców
– przekazywanie rodzicom na bieżąco informacji o sytuacji wychowawczej, dydaktycznej
– informowanie o prawach i obowiązkach rodzica i ucznia

Edukacyjne
– pedagogizacja rodziców
– zapoznanie rodziców z ofertą pomocy ze strony instytucji wspierających rodzinę w działaniach opiekuńczo-wychowawczych
Alternatywne
– rozmowy indywidualne z rodzicami – profilaktyczne, wspierające, mediacyjne itp.

Interwencyjne
– dbanie o dobro dziecka – interwencja w przypadku niekorzystnej, zagrażającej prawidłowemu rozwojowi dziecka sytuacji rodzinnej
– współpraca z instytucjami wspierającymi rodzinę i szkołę w działaniach opiekuńczo-wychowawczych
PODSTAWA PROGRAMOWA A PROGRAM PROFILAKTYCZNY
Program profilaktyczny naszej szkoły powstał w oparciu o podstawę programową. Treści dotyczące psychoprofilaktyki zapisane w podstawie programowej kształcenia ogólnego zawierają: promocję zdrowego stylu życia, rozwijanie najważniejszych umiejętności psychologicznych i społecznych, prawidłowości i trudności rozwojowych okresu dojrzewania oraz profilaktykę uzależnień.
• Rozporządzenie MEN z 30.05.2014r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. 2014., poz.803).

Działalność edukacyjna szkoły jest określona przez:
1. Szkolny zestaw programów nauczania, który obejmuje całą działalność szkoły z punktu widzenia dydaktycznego.
2. Program wychowawczy szkoły, który opisuje w sposób całościowy wszystkie treści i działania o charakterze wychowawczym i jest realizowany przez wszystkich nauczycieli.
3. Program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, który opisuje w sposób całościowy wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.

Szkolny zestaw programów nauczania, program wychowawczy szkoły oraz program profilaktyki tworzą wspólną całość. Ich przygotowanie i realizacja są zadaniem zarówno całej szkoły, jak każdego nauczyciela.

Cele ogólne tego programu to:
1. Eliminowanie czynników ryzyka i przeciwdziałanie im.
2. Tworzenie zdrowej atmosfery wokół ucznia.
3. Działania wzmacniające czynniki chroniące przed patologią.
4. Wspomaganie i ukierunkowanie rozwoju młodego człowieka jako jednostki zdolnej do życia w ramach różnych wspólnot.
Głównym zadaniem szkoły w realizacji założonych celów jest:
• zachęcanie uczniów do pokonywania trudności,
• pokazywanie, jak mogą to zrobić,
• wskazywanie różnych rodzajów aktywności przydatnych dla wszechstronnego rozwoju,
• wywoływanie chęci akceptacji siebie i utrwalania własnego optymizmu niezbędnego w kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań.

Program obejmuje następujące zagadnienia:
• Profilaktyka dotycząca bezpieczeństwa w szkole i bezpiecznej drogi do szkoły
• Profilaktyka w zakresie bezpiecznych warunków nauki
• Profilaktyka uzależnień
• Profilaktyka promująca zdrowy i bezpieczny styl życia
• Profilaktyka podejmowania przedwczesnej inicjacji seksualnej
• Profilaktyka agresji
• Kształtowanie pozytywnej i aktywnej postawy wobec nauki
• Preorientacja zawodowa
• Znajomość praw człowieka i obywatela
Obszary działania Zadania Formy realizacji
I. Profilaktyka dotycząca bezpieczeństwa w szkole i bezpiecznej drogi do szkoły 1. Kształtowanie samoodpowiedzialności uczniów za bezpieczeństwo i zdrowie swoje oraz innych.
2. Zapoznanie uczniów z zasadami bezpiecznego poruszania się po drogach.
3. Bezpieczeństwo uczniów podczas dowozów.
4. Monitoring stanu bezpieczeństwa i zachowań ryzykownych w szkole.
5. Zapoznanie uczniów z wewnętrznymi regulaminami dot. bezpieczeństwa oraz procedurami postępowania w sytuacjach szczególnych zagrożeń.
6. Kształtowanie umiejętności reagowania w sytuacjach zagrożenia oraz zasad udzielania pierwszej pomocy – godziny do dyspozycji wychowawcy
– zebrania klasowe dla rodziców
–zebrania Samorządu uczniowskiego
– spotkania ze specjalistami
– dyżury nauczycielskie podczas przerw
– rozmowy indywidualne z uczniami
– monitoring wizyjny
– praca zespołu ds. bezpieczeństwa
II. Profilaktyka w zakresie bezpiecznych warunków nauki 1. Zapoznanie uczniów i ich rodziców z regulaminami obowiązującymi w szkole
2. Poznanie procedur postępowania w sytuacjach szczególnych zagrożeń.
3. Poznanie zasad udzielania pierwszej pomocy.
4. Podejmowanie działań zapobiegających nieprawidłowym postawom uczniowskim, przestrzegania zasad współżycia w społeczności szkolnej. – godziny do dyspozycji wychowawcy
– zebrania klasowe dla rodziców
– zebrania Samorządu uczniowskiego
– apele dotyczące bezpieczeństwa
– umieszczenie obowiązujących procedur na stronie internetowej
– przeprowadzanie próbnych ewakuacji
– spotkania z policjantem, strażakiem
– zajęcia dydaktyczne
– spotkania z pielęgniarką
– dyżury nauczycielskie podczas przerw
– monitoring
III. Profilaktyka uzależnień 1. Przeciwdziałanie używaniu przez młodzież środków psychoaktywnych (tytoń, alkohol, narkotyki, leki, dopalacze).
2. Kształtowanie postawy asertywności wobec uzależnień.
3. Zapobieganie uzależnieniu od mediów, komputera, Internetu, telefonu komórkowego, gier komputerowych. – realizacja projektów i programów profilaktycznych
– zajęcia profilaktyczne z pedagogiem, zaproszonymi goścmi
– konkursy tematyczne
– godziny do dyspozycji wychowawcy
– rozmowy indywidualne z uczniami
IV. Profilaktyka promująca zdrowy i bezpieczny styl życia. 1. Promowanie zdrowego odżywiania.
2. Stosowanie diet – ich wpływ na zdrowie człowieka, ryzyka i niebezpieczeństwo. Profilaktyka dot. zaburzeń odżywania i prawidłowego odzywania się.
3. Aktywny wypoczynek.
4. Zajęcia dotyczące sposobów radzenia sobie ze stresem.
5. Pierwsza pomoc przedmedyczna. – zajęcia edukacyjne
– zajęcia praktyczne
– prelekcje z ekspertami
– wycieczki krajoznawczo-turystyczne
– letni wypoczynek (obóz harcerski, obóz sportowy, kolonie)
– zajęcia pozalekcyjne (SKS, koła zainteresowań)
V. Profilaktyka przedwczesnej inicjacji seksualnej 1.Promowanie wstrzemięźliwości seksualnej do czasu osiągnięcia dojrzałości psychofizycznej.
2. Kształtowanie właściwego stosunku do płciowości – poszanowanie takich wartości jak: rodzina, miłość, małżeństwo.
3. Kształtowanie dojrzałości psychoseksualnej, która wiąże się z podejmowaniem ważnych decyzji życiowych oraz przygotowanie do ról małżeńskich i rodzinnych.
4. Przeciwdziałanie pornografii oraz wykorzystywaniu seksualnemu. – zajęcia edukacyjne
– godziny wychowawcze
– indywidualne rozmowy pedagogiczne
– zebrania tematyczne z rodzicami
– zamieszczenie na stronie www szkoły publikacji
– organizacja Festynu „Zdrowa Rodzina”
– zajęcia edukacyjne
– prelekcje z ekspertami
VI. Profilaktyka agresji 1. Kształtowanie podstawowych kompetencji społecznych.
2. Niwelowanie zachowań agresywnych uczniów i kształtowanie właściwej postawy wobec przemocy.
3. Zjawisko cyberprzemocy, zagrożenia płynące z niewłaściwego korzystania z mediów (Internet, TV, radio, video, czasopisma).
– zajęcia psychoedukacyjne z pedagogiem szkolnym
– godziny do dyspozycji wychowawcy
– realizacja autorskich programów wychowawczo-profilaktycznych
– indywidualne rozmowy z uczniem
– konkursy tematyczne
– kontrakty klasowe i indywidualne
– projekcja filmów profilaktycznych
– udział w ogólnopolskich programach i kampaniach społecznych
– organizacja Festiwalu Talentów w ramach pierwszego dnia wiosny
VII. Kształtowanie pozytywnej i aktywnej postawy wobec nauki 1. Podejmowanie działań zapobiegających niepowodzeniom szkolnym
2. Podniesienie frekwencji uczniów na zajęciach szkolnych.

– utrzymywanie stałego kontaktu z rodzicami ucznia – zwrotne przekazywanie informacji na temat osiągnięć ucznia w nauce oraz planowanych działań szkoły mających na celu poprawę zaistniałej sytuacji – ograniczenie niepowodzeń szkolnych
– analiza przyczyn niepowodzeń szkolnych i podejmowanie działań zaradczych
– indywidualne oddziaływania wychowawczo-edukacyjne w zależności od potrzeb uczniów na podstawie opinii/orzeczenia PPP /dostosowanie wymagań edukacyjnych
– realizacja zasad WSO – bieżące poddawanie kontroli stopnia opanowania wiedzy i umiejętności uczniów
– oferta zajęć wyrównawczych z poszczególnych przedmiotów dla uczniów mających braki w wiedzy
– rozwijanie i poszerzanie zainteresowań uczniów poprzez organizację zajęć pozalekcyjnych i kółek zainteresowań
– systematyczne monitorowanie absencji i realizacji obowiązku nauki:
przestrzeganie zasad usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach szkolnych
– wyjaśnianie przyczyn absencji na zajęciach szkolnych /rozmowy z uczniem, rodzicami, wychowawcą klasy, dyrekcją szkoły, pedagogiem /
Utrzymywanie stałego kontaktu z rodzicami ucznia:
– konsultacje i zebrania dla rodziców wg harmonogramu
– indywidualne konsultacje z rodzicami ucznia
– zapoznanie uczniów i rodziców z konsekwencjami wysokiej absencji na zajęciach, wynikających ze Statutu szkoły.
–uświadamianie uczniom wpływu absencji na wyniki w nauce
– motywowanie uczniów do systematycznego uczęszczania na zajęcia poprzez system motywacji
– udzielanie przez nauczycieli informacji zwrotnej i ocenianie w sposób, który pomaga uczniom uczyć się i planować swój indywidualny rozwój
– tworzenie klimatu i postaw do uczenia się przez całe życie
VIII. Preorientacja zawodowa

Przygotowanie uczniów do właściwego wyboru drogi edukacyjnej, zawodowej

– udział uczniów w zajęciach warsztatowych umożliwiających poznanie własnych predyspozycji i zainteresowań zawodowych /przygotowywanie do świadomego dokonywania wyborów zawodowych/
– zaznajamianie z charakterystyką poszczególnych zawodów
–współpraca z instytucjami prowadzącymi zajęcia i poradnictwo zawodowe
– diagnoza – testy diagnostyczne
– spotkania ze specjalistami
IX. Znajomość praw człowieka i obywatela Zapoznanie uczniów z podstawowymi aktami prawnymi i dokumentami określającymi prawa człowiek.
Działanie podnoszące wiedzę, umiejętności i wpływające na postawy, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami oraz wspieranie równości i różnorodności.
budowaniu świadomości dotyczącej różnorodności, postawy akceptacji i szacunku dla osób z grup mniejszościowych, przeciwdziałaniu stereotypom i uprzedzeniom. – popularyzacja wiedzy na temat praw człowieka, dziecka, obywatela na lekcjach WOS, historii, WdŻ i godzinach z wychowawcą.
– w ramach godzin wychowawczych filmy edukacyjne, pogadanki z uczniami
– zamieszczanie materiałów w gablotach i na stronie internetowej szkoły

PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO
• Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej – art. 72
• Konwencja o prawach Dziecka – art. 3, art. 19, art.33
• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. Ust. nr 35 poz. 230 z p.zm.)
• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. Ust. z 1996 r. nr 67 poz. 329 z późniejszymi zmianami)
• Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r.
• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
• Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. nr 179 poz. 1485)
• Rozporządzenie MEN z 30.05.2014r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. 2014., poz.803)
• Rozporządzenie MENiS z dnia 31 stycznia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. nr 10 poz. 96)
• Rozporządzenie MEN z dnia 17 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu nauczania oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (Dz.U. Poz. 300)
• Program Ochrony Zdrowia Psychicznego
• Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
• Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii
• Krajowy Program Zapobiegania Zakażeniom HIV
• Rozporządzenie MENiS z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem
• Krajowy Program Zapobiegania Niedostosowaniu Społecznemu i Przestępczości Wśród Dzieci i Młodzieży z dnia 13 stycznia 2004r.
Program profilaktyki
na podstawie art.. 54 ust. 2 pkt1 litera b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, uchwalony przez Radę Rodziców w porozumieniu z Radą Pedagogiczną Gimnazjum nr 1 w Boguszowie – Gorcach w dniu 10 września 2015 r.